VCD 310 | Ders Tanıtım Bilgileri - Görsel İletişim Tasarımı

Dersin Adı

Ses Tasarımı

Kodu	Yarıyıl	Teori (saat/hafta)	Uygulama/Lab (saat/hafta)	Yerel Kredi	AKTS
VCD 310	Güz/Bahar	2	2	3	4

Ön-Koşul(lar)	Yok
Dersin Dili	İngilizce
Dersin Türü	Seçmeli
Dersin Düzeyi	Lisans
Dersin Veriliş Şekli	Yüz Yüze
Dersin Öğretim Yöntem ve Teknikleri	Kritik verme Deney / Laboratuvar / Atölye uygulama Anlatım / Sunum
Ulusal Meslek Sınıflandırma Kodu	-
Dersin Koordinatörü	-
Öğretim Eleman(lar)ı	Öğr.Gör.Dr. İLYAS ERDEM TONGUÇ
Yardımcı(ları)	-

Dersin Amacı	Öğrencinin, kendi görsel işi için ses kuşağını bağımsız olarak tasarlayabilmesi, uygulayabilmesi ve teslim edebilmesidir. Ders ayrıca öğrencide ses malzemesinin niteliğini ayırt edebilecek eleştirel bir dinleme alışkanlığı geliştirmeyi hedefler.
Öğrenme Çıktıları	Bu dersi başarıyla tamamlayabilen öğrenciler; Ses kuşağının katmanlarını (diyalog, efekt, atmosfer, müzik) tanımlar ve bunların anlam üretimindeki işlevlerini açıklar. Temiz ses kaydının teknik ölçütlerini bilir ve mevcut ekipmanla saha koşullarında kullanılabilir kayıt alır. Ses kaydını dijital ortamda temizler, kurgular ve problem odaklı işlemler uygular. Kayıt, ticari kütüphane ve üretken yapay zeka kaynaklarını karşılaştırarak projesine uygun malzemeyi seçer, lisans koşullarını gözetir. Ses malzemesinin niteliğini teknik ölçütlerle değerlendirir ve inandırıcı ile yapay duyulan sesi ayırt eder. Var olmayan bir sesi katmanlayarak tasarlar ve uyguladığı işlemleri gerekçelendirir. Sesi hareketli görüntüyle senkronize eder ve senkron toleranslarını gözetir. Çok katmanlı bir ses kuşağını frekans, dinamik ve panorama açısından dengeler; yayın platformlarının ses standartlarını karşılar.
Ders Tanımı	Bu ders, görsel iletişim tasarımı öğrencilerine kendi görsel işlerinin ses kuşağını baştan sona kurma becerisi kazandırır. Öğrenci dönem boyunca kendi seçtiği bir hareketli görüntü üzerinde çalışır; sesi toplar, üretir, işler, görüntüyle eşler, katmanları dengeler ve teslime hazır hale getirir. Dersin odağı çoklu ortam projesi üreten bir tasarımcının ses alanında karşılaştığı temiz kayıt alamamak, görüntüyle uyuşmayan ses seçmek, katmanları birbirine karıştırmak ve işini yanlış formatta teslim etmek gibi somut problemlerin nasıl aşılacağıdır. Her oturum üç bölümden oluşur: kör dinleme (karşılaştırmalı ses örnekleri üzerinden tartışma), anlatım ve gösterim (haftanın teknik konusu), ve atölye (öğrencinin kendi dönem projesi üzerinde çalışıp bireysel geri bildirim aldığı bölüm). Dönem projesi olarak her öğrenci 45-60 saniyelik kendi hareketli görüntüsü (animasyon, stop-motion, oyun tanıtımı, kısa film, hareketli grafik) için bir ses kuşağı tasarlar.
Dersin İlişkili Olduğu Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları

Dersin Kategorisi	Temel Ders
	Uzmanlık/Alan Dersleri
	Destek Dersleri	X
	İletişim ve Yönetim Becerileri Dersleri
	Aktarılabilir Beceri Dersleri

Hafta	Konular	Ön Hazırlık
1	Ses tasarımına giriş: ses post prodüksiyon aşamaları (diyalog kurgusu, ADR, foley, ses tasarımı, müzik yerleştirme, yeniden kayıt miksajı); ses kuşağının dört katmanı (diyalog, efekt, atmosfer, müzik) ve anlam üretimindeki işlevleri. Sınıf içi uygulama: aynı görüntünün üç farklı ses kuşağıyla karşılaştırmalı izlenmesi. Dönem projesi tanıtılır.	Ders izlencesinin ve teslim takviminin incelenmesi.
2	Temiz ses: gürültü tabanı ve sinyal/gürültü oranı, clipping, room tone, handling noise, sinyal zinciri ve gain staging, dBFS/headroom, örnekleme frekansı ve bit derinliği (48 kHz/24 bit tercihinin gerekçesi). Sınıf içi uygulama: öğrenci kayıtlarının sınıfça dinlenmesi ve akran değerlendirmesi.	Hafta 1 ödevi: üç farklı mekandan otuzar saniyelik atmosfer kaydı.
3	Mikrofonla kayıt: yönelim örüntülerinin uygulamalı gösterimi, mikrofon mesafesi/açısı, yaka mikrofonu yerleşimi, shotgun mikrofon konumlandırma. Sınıf içi uygulama: aynı cümlenin farklı mikrofon/mesafe/açı ile kaydedilip karşılaştırılması. Ödev/Teslim 1: temiz konuşma kaydı ve room tone.	Hafta 2 ödevi: mikrofon türleri üzerine araştırma raporu.
4	Diyalog kurgusu: DAW/NLE ayrımı, kesme/fade/crossfade, de-click, gürültü azaltma araçlarının sınırları, problem çözme amaçlı EQ kullanımı. Sınıf içi uygulama: Teslim 1 kayıtlarının sınıfça dinlenip kusurların ortak teşhisi.	Teslim 1: temiz konuşma kaydı ve room tone.
5	Kendi sesini üretmek (saha kaydı ve foley): saha kaydı hazırlığı, prop foley (ayak sesi, kumaş, kapı, sıvı), perspektif ve mesafe duygusu, kayıt sırasında not tutma ve dosya adlandırma disiplini. Sınıf içi uygulama: kampüs içi saha kaydı turu. Dönem projesi kesinleşir.	Teslim 1'in kurgulanmış hali (ham ve kurgulanmış birlikte).
6	Ses kaynakları ve kütüphane yönetimi: üç kaynak (kendi kaydı, ticari/açık kütüphaneler, üretken yapay zeka), kütüphane küratörlüğü, lisans türleri (Creative Commons, Freesound koşulları, ticari kütüphane sözleşmeleri), üretken yapay zeka araçlarının yerinde kullanımı, etik kullanım ve kaynak belirtme. Sınıf içi uygulama: aynı sahne ihtiyacının üç kaynaktan karşılanıp karşılaştırılması. Teslim 2 (proje ses kütüphanesi) verilir.	Dönem projesinin kesin görüntüsü ve toplanmaya başlanan ham ses malzemesi.
7	İşitsel teşhis (inandırıcı ses ile yapay sesin anatomisi): velocity katmanı, round robin, artikülasyon, release/sönüm kuyruğu, erken yansımalar, statik/devinimli ses, gerçekliğin izi, önceden işlenmiş kütüphane dosyalarının miksaj kısıtları. Sınıf içi uygulama: altı soruluk teşhis listesinin öğrenci kütüphanelerine uygulanması.	Teslim 2 için kurulmakta olan proje ses kütüphanesi.
8	ARA SINAV HAFTASI - DERS YAPILMAZ	-
9	Teslim 2 (proje ses kütüphanesi) çevrimiçi toplanır; aynı gün vize projesi brifingi yazılı olarak ve katmanlama tekniğinin kayıtlı bir gösterimiyle (video) dağıtılır. İkisi de yüz yüze bir ders oturumu değildir.	Teslim 2: proje ses kütüphanesinin (en az 20 dosya, alt klasör düzeni, 48 kHz/24 bit WAV, lisans dökümü) tamamlanmış hali.
10	Sesi eğip bükmek ve senkron: perde/süre işlemleri ve aralarındaki bağımlılık, ters çevirme/filtreleme/tanınmazlaştırma, katmanlama yoluyla var olmayan nesnenin kurulması (atak, gövde, ağırlık, kuyruk), hit point, anticipation, algısal senkron toleransı, çekim türlerine (canlı/animasyon/stop motion) göre senkron farkları, kare hızı dönüşümü. Oturumun ilk saati katmanlama gösterimine ve vize projesi brifingine ilişkin sorulara ayrılır, ardından ses malzemesi dönem projesi görüntüsüne ilk kez yerleştirilir. Not: Hafta 8 ders yapılmayan bir hafta olduğundan, o haftadan kayan içerik de bu oturumda ele alınır; gösterimi önceden izlememiş öğrenci ilk saati takip edemez.	Hafta 9'da (20 Kasım'da) çevrimiçi dağıtılan vize projesi brifinginin ve katmanlama tekniği gösteriminin (video) önceden izlenmiş olması gerekir.
11	Miksaj: ayrım, denge ve loudness. Frekans ayrımı, ducking ve öncelik kararları, panorama ve stereo alan kullanımı, mono uyumluluk denetimi, dinamik alan yönetimi, otomasyon, monitoring ortamları ve referans dinleme, LUFS ölçümü ve platform farkları (Instagram, YouTube, TikTok, festival teslimi), true peak ve telefon hoparlörü denetimi. Sınıf içi uygulama: katmanlı taslak miksajın kurulması ve referans malzemeyle ölçümlenmesi. Vize projesi teslim edilir ve sınıfça dinlenir.	Vize projesi (Tasarlanmış Ses Nesnesi): mixdown, stem'ler, oturum ekran görüntüsü ve katman künyesi.
12	Müzik seçimi ve yerleştirme: diegetik ve diegetik olmayan müzik ayrımı, müziğin girmemesi gereken anlar ve sessizliğin işlevi, tempo ile kurgu ritmi ilişkisi, lisanslı müzik/telifsiz kütüphaneler/yapay zeka ile üretilmiş müzik, müziği kısaltma ve yeniden yapılandırma teknikleri. Sınıf içi uygulama: aynı sahnenin farklı müzik tercihleriyle izlenip anlam kaymasının çözümlenmesi.	Projenin katmanlı taslak miksajı.
13	Teslim ve dışa aktarım: dosya formatları (WAV, AIFF, MP3) ve kullanım yerleri, stereo/çok kanallı teslim farkları, stem teslimi ve gerekçesi, Premiere/After Effects/Unity ortamlarına geri aktarım, oyun için loop ve one-shot mantığı, teslim paketinde dosya adlandırma disiplini, ses işinin portfolyoda sunumu. Sınıf içi uygulama: teslim paketinin sınıfta birlikte oluşturulması; oturumun kalanı bireysel geri bildirimli miksaj kliniğidir.	Proje için seçilen müzik ve seçimi gerekçelendiren kısa yazı.
14	Atölye ve akran değerlendirmesi: projelerin prova gösterimi, yapılandırılmış akran değerlendirmesi, ortak sorunların sınıfça çözülmesi ve öğrenciler arası bilgi aktarımı, zorunlu okumanın (Randy Thom) altıncı sorusuna dönüş. Yeni içerik anlatılmaz; oturum sınıfın gerçek durumuna göre uyarlanır.	Final teslim paketinin hazırlanmış hali (gösterilebilir taslak).
15	Final gösterimi ve değerlendirme: tamamlanmış projelerin gösterimi, her proje için sunum ve değerlendirme, dönemin genel değerlendirmesi. Yeni içerik anlatılmaz.	Alınan geri bildirimler doğrultusunda yapılan revizyonlar.
16	Dersin dönem sonu özetlenmesi ve genel değerlendirmesi

Ders Kitabı

Tek bir ders kitabına bağlı değildir; aşağıda listelenen temel kaynaklardan bölümler ve çevrimiçi/multimedya materyaller kullanılır.

Önerilen Okumalar/Materyaller

Sonnenschein, David. Sound Design: The Expressive Power of Music, Voice and Sound Effects in Cinema. Michael Wiese Productions.
Viers, Ric. The Location Sound Bible: How to Record Professional Dialog for Film and TV. Michael Wiese Productions.
Senior, Mike. Mixing Secrets for the Small Studio. Focal Press.
Thom, Randy. "Designing a Movie for Sound." filmsound.org üzerinden erişilebilir (zorunlu kısa okuma; Hafta 1'de okuma kılavuzuyla birlikte dağıtılır).
Yardımcı kitaplar, hakemli dergiler, teknik standartlar, çevrimiçi kaynaklar ve Türkçe kaynakları içeren açıklamalı tam liste ayrıca dağıtılır.

Yarıyıl Aktiviteleri	Sayı	Katkı Payı %
Katılım	1	5
Laboratuvar / Uygulama
Arazi Çalışması
Küçük Sınav / Stüdyo Kritiği	-	-
Portfolyo
Ödev	3	45
Sunum / Jüri Önünde Sunum
Proje	1	50
Seminer/Çalıştay
Sözlü Sınav
Ara Sınav
Final Sınavı
Toplam

Yarıyıl İçi Çalışmalarının Başarı Notuna Katkısı	3	50
Yarıyıl Sonu Çalışmalarının Başarı Notuna Katkısı	1	50
Toplam

Yarıyıl Aktiviteleri	Sayı	Süre (Saat)	İş Yükü
Teorik Ders Saati (Sınav haftası dahildir: 16 x teorik ders saati)	16	2	32
Laboratuvar / Uygulama Ders Saati	16	2	32
Sınıf Dışı Ders Çalışması	-	-	0
Arazi Çalışması			0
Küçük Sınav / Stüdyo Kritiği	-	-	0
Portfolyo			0
Ödev	3	8	24
Sunum / Jüri Önünde Sunum			0
Proje	1	32	32
Seminer/Çalıştay			0
Sözlü Sınav			0
Ara Sınavlar			0
Final Sınavı		-	0
		Toplam	120

#	Program Yeterlilikleri / Çıktıları	* Katkı Düzeyi
#	Program Yeterlilikleri / Çıktıları	1	2	3	4	5
1	Fiziksel ve dijital mecralarda, temel tasarım prensiplerini uygulayarak görsel anlatılar ve mesajlar kurgular.	-	-	-	-	-
2	Çeşitli tasarım metodlarını kullanarak karmaşık problemleri çözer.	-	-	-	-	-
3	Yaratıcı yönetmenlik/sanat yönetmenliği yapar.	-	-	-	-	-
4	Görsel İletişim Tasarımı alanında edindiği ileri düzeydeki kuramsal ve uygulamalı bilgileri kullanır.	-	-	-	X	-
5	Estetik ve etkili tasarım çözümlerini geliştirmekte sosyal ve etik farkındalık içerisinde davranır, bireysel ve kolektif düzeyde sorumluluk alır.	X	-	-	-	-
6	Görsel İletişim Tasarımı alanında dünyada ve Türkiye’deki gelişmeleri yakından inceleyerek bunları yorumlar ve değerlendirebilir.	-	-	-	-	-
7	Durağan ve hareketli görüntüleri üretmek/düzenlemek konusunda ileri düzeyde bilgi ve deneyime sahip olur.	-	-	-	-	-
8	İlgili yazılım, mecra ve iletişim teknolojilerini ileri düzeyde kullanır.	-	-	-	X	-
9	Eleştirel düşünme ve bu düşünme şeklini tasarım çalışmalarına aktarma becerilerini edinir.	X	-	-	-	-
10	Alanında kendi kendini sürekli yenileme ve eğitme inisiyatifini üstlenir, yaşam boyu öğrenme yaklaşımı geliştirir.	-	-	-	-	-
11	Bir yabancı dili kullanarak görsel iletişim tasarımı ile ilgili bilgi toplar ve meslektaşları ile iletişim kurar. ("European Language Portfolio Global Scale", Level B1)	-	-	-	-	-
12	İkinci yabancı dili orta düzeyde kullanır.	-	-	-	-	-
13	İnsanlık tarihi boyunca oluşan bilgi birikimini uzmanlık alanıyla ilişkilendirir.	-	-	-	-	-